Me perfundimin e studimit dua te paraqes prane jush nje pershkrim te thjeshte te gjetjeve.
Analiza e realizuar në këtë studim mbi sektorin e menaxhimit te mbetjeve nga ana e bashkise Elbasan dhe Librazhd përgjatë lumit Shkumbin, e cila është ndërtuar mbi një qasje të kombinuar cilësore dhe sasiore, me focus ne analizen e Kosto-Përfitim (CBA) jep qarte ndikimin e menaxhimit te mbetjeve jo vetem nga ana institucionale por edhe nga ana sociale. Krahasimi i kryer ka lejuar një vlerësim më të plotë jo vetëm të kostove operative dhe investimeve, por edhe të përfitimeve ekonomike, mjedisore dhe sociale që lidhen me kalimin nga sistemi tradicional drejt një modeli më të qëndrueshëm të menaxhimit të mbetjeve.
Nga analiza rezulton se sistemi i riciklimit me dy rrjedha paraqet një alternativë ekonomikisht të justifikueshme në afatmesëm dhe afatgjatë. Për Bashkinë Elbasan, megjithëse në vitet e para investimi shoqërohet me një NPV negative për shkak të kostove fillestare, deri në fund të periudhës pesëvjeçare rezulton me një NPV pozitive, çka tregon se përfitimet tejkalojnë kostot. Në mënyrë të ngjashme, për Bashkinë Librazhd, analiza evidenton një NPV pozitive, duke konfirmuar që edhe në këtë rast tranzicioni drejt riciklimit është ekonomikisht i qëndrueshëm. Këto rezultate janë të rëndësishme sepse tregojnë se, edhe kur investimet fillestare janë të konsiderueshme, përfitimet nga ulja e kostove të depozitimit, të ardhurat nga materialet e riciklueshme dhe kursimet mjedisore e bëjnë sistemin më efikas dhe më të favorshëm në kohë.
Një element me shumë vlerë në këtë analizë është fakti që kostot nuk janë parë vetëm në kuptimin financiar, por janë strukturuar sipas pesë blloqeve kryesore: investimet kapitale, operacionet, trajtimi dhe depozitimi, amortizimi dhe administrata. Në të njëjtën kohë, përfitimet janë trajtuar në mënyrë më gjithëpërfshirëse, duke përfshirë jo vetëm të ardhurat nga shitja e materialeve të riciklueshme, por edhe kursimet nga shmangia e venddepozitimeve, zëvendësimin e materialeve të virgjëra dhe përfitimet mjedisore e sociale, si ulja e CO₂ dhe ndikimi pozitiv në shëndetin publik. Kjo e bën analizën veçanërisht të rëndësishme për debatin mbi Shkumbinin, sepse tregon qartë se menaxhimi i mbetjeve plastike nuk duhet parë vetëm si kosto, por si investim me kthim ekonomik dhe mjedisor.
Në aspektin institucional, analiza evidenton se Elbasani dhe Librazhdi përballen me sfida sistemike, si infrastruktura e kufizuar, organizimi institucional i dobët dhe mungesa e të dhënave të besueshme. Megjithatë, analiza nënvizon se ekziston potencial real për kalim drejt praktikave më të qëndrueshme, sidomos kur ky tranzicion mbështetet nga modele të suksesshme si ai i Beratit, nga investime në ndarjen në burim dhe nga harmonizimi me qasjen e ekonomisë qarkulluese të BE-së. Kjo përforcon idenë se zgjidhja nuk qëndron vetëm te reduktimi i plastikës nga bizneset individuale, por te krijimi i një sistemi funksional lokal, ku bashkitë, sektori HoReCa, prodhuesit dhe komuniteti bashkëpunojnë në mënyrë të koordinuar.
Në përfundim, analiza mbështet fort qëndrimin se kalimi drejt riciklimit dhe ndarjes në burim është jo vetëm i nevojshëm mjedisorisht, por edhe i arsyeshëm ekonomikisht. Rekomandimet kryesore që dalin nga studimi janë shumë të qarta: forcimi i kuadrit ligjor dhe zbatimi i EPR për paketimet, investime në infrastrukturë dhe objekte riciklimi lokale, tarifa kosto-reflektuese, stimuj fiskalë për aktorët që adoptojnë praktika të qëndrueshme, si dhe fushata të qëndrueshme ndërgjegjësimi publik.
Në kontekstin e basenit të lumit Shkumbin, këto gjetje miremenaxhimi i mbetjeve nga ana e bashkive mund të japë një kontribut real në luftën kundër ndotjes, por ky kontribut do të jetë efektiv vetëm nëse mbështetet nga politika publike, infrastrukturë funksionale dhe një qasje e integruar e ekonomisë qarkulluese.
